راهنمای تغییر DNS در اینترنت ملی

اینترنت به عنوان یکی از ارکان اصلی زندگی مدرن، نقشی حیاتی در آموزش، کسب‌وکار، ارتباطات و سرگرمی ایفا می‌کند. در سال‌های اخیر، کاربران در ایران با چالش‌های متعددی در زمینه دسترسی به اینترنت جهانی مواجه شده‌اند. قطعی‌های مکرر، کاهش سرعت و محدودیت‌های دسترسی به پلتفرم‌های خارجی، سوالات زیادی را در ذهن کاربران ایجاد کرده است. در این مطلب قصد داریم به بررسی دلایل فنی و سیاسی این قطعی‌ها بپردازیم، مفهوم اینترنت ملی را روشن کنیم و راهکارهای معمولی که مردم برای عبور از این محدودیت‌ها استفاده می‌کنند را مرور نماییم. 

علل اصلی قطعی اینترنت در ایران

قطعی اینترنت یا محدودیت شدید آن در ایران دلایل متعددی دارد که می‌توان آن‌ها را در دو دسته عوامل زیرساختی و عوامل سیاسی-امنیتی تقسیم‌بندی کرد. در بسیاری از موارد، ترکیبی از این عوامل منجر به اختلال در شبکه می‌شود. 

۱. عوامل زیرساختی و فنی

زیرساخت‌های ارتباطی هر کشوری نیازمند نگهداری و به‌روزرسانی مداوم است. در ایران، گاهی اوقات قطعی‌ها ناشی از مشکلات فنی صرف است، هرچند کمتر پیش می‌آید که یک قطعی گسترده و طولانی مدت صرفاً به دلیل یک نقص فنی ساده باشد. از جمله دلایل فنی می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خرابی کابل‌های زیردریایی: بخش بزرگی از ترافیک بین‌الملل ایران از طریق کابل‌های زیردریایی (مانند IGI و TPE) تامین می‌شود. پارگی این کابل‌ها به دلیل انکر کشتی‌ها یا زلزله، می‌تواند باعث کاهش شدید سرعت یا قطعی کامل اینترنت بین‌الملل شود.

• مشکلات دیتاسنترها و مراکز تبادل ترافیک: گاهی اوقات آتش‌سوزی، قطع برق یا اشکال در سرورهای مراکز اصلی داده (Data Centers) باعث می‌شود که سرویس‌دهندگان داخلی نتوانند به درستی با یکدیگر و با جهان ارتباط برقرار کنند.

• تخصیص پهنای باند ناکافی: با افزایش تعداد کاربران و نیاز به پهنای باند بیشتر برای استریم ویدیو و کارهای سنگین، گاهی ظرفیت موجود کافی نیست و باعث کندی شدید می‌شود که شبیه قطعی به نظر می‌رسد.

۲. عوامل سیاسی و امنیتی

بخش عمده‌ای از قطعی‌ها و محدودیت‌های جدی که کاربران تجربه می‌کنند، ریشه در تصمیمات مدیریتی و امنیتی دارد. دولت جمهوری اسلامی ایران در شرایط خاصی، دسترسی به اینترنت را محدود می‌کند.

• اعتراضات و ناآرامی‌های اجتماعی: در دوران اوج اعتراضات، یکی از اولین ابزارهای کنترل فضای مجازی، قطع کامل اینترنت یا محدود کردن شدید سرعت آن است. این کار معمولاً با فیلترینگ گسترده همراه می‌شود تا از سازماندهی اعتراضات جلوگیری شود.

• فیلترینگ و سانسور: برای کنترل محتوای در حال انتشار، نهادهای ناظر اقدام به فیلتر کردن وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌های خاصی می‌کنند. گاهی اوقات برای اجرای دقیق این فیلترینگ، تغییراتی در شبکه ایجاد می‌شود که باعث اختلال در کل ترافیک می‌شود.

• مخالفت با سلطه بیگانه: یکی از ایدئولوژی‌های اصلی در مدیریت شبکه، کاهش وابستگی به شرکت‌های غربی و جلوگیری از نفوذ فرهنگی و امنیتی دشمنان است. این دیدگاه باعث شده تا سیاست‌هایی برای جداسازی شبکه داخلی از شبکه جهانی اتخاذ شود.

اینترنت ملی چیست و چه هدفی دارد؟

در پاسخ به نگرانی‌های امنیتی و نیاز به استقلال سایبری، مفهوم «اینترنت ملی» مطرح و اجرا شده است. اینترنت ملی در واقع شبکه‌ای داخلی است که هدف آن ایجاد فضایی امن برای تبادل اطلاعات، خدمات دولتی و محتوای داخلی است، بدون اینکه نیاز به عبور از سرورهای خارجی داشته باشد.

• افزایش امنیت و حریم خصوصی: با استفاده از زیرساخت‌های داخلی، ادعا می‌شود که اطلاعات کاربران در برابر جاسوسی خارجی محافظت می‌شود.

• پایداری سرویس‌ها: در صورت بروز حملات سایبری یا قطع کابل‌های بین‌المللی، سرویس‌های حیاتی دولتی و بانکی که روی اینترنت ملی قرار دارند، همچنان فعال باقی می‌مانند.

• حمایت از محتوای بومی: این شبکه بستری را برای رشد کسب‌وکارهای داخلی و تولیدکنندگان محتوا فراهم می‌کند تا وابستگی به پلتفرم‌های خارجی کاهش یابد.

با این حال، منتقدان معتقدند که اجرای دقیق اینترنت ملی نباید به معنای محدود کردن دسترسی مردم به اطلاعات جهانی باشد. اگر اینترنت ملی به عنوان یک شبکه موازی و مکمل عمل کند، می‌تواند مفید باشد؛ اما اگر جایگزین اینترنت جهانی شود، انزوای دیجیتال را به همراه خواهد داشت. 

نقش دی ان اس (DNS) در اختلالات و دسترسی

یکی از مفاهیم کلیدی که در بحث دسترسی به اینترنت و فیلترینگ مطرح می‌شود، سیستم نام دامنه یا دی ان اس است. در واقع دی ان اس مانند دفترچه تلفن اینترنت عمل می‌کند. وقتی شما آدرس سایتی را وارد می‌کنید، دی ان اس آن نام را به آدرس IP عددی کامپیوتر میزبان ترجمه می‌کند. در بسیاری از موارد فیلترینگ در ایران، روش‌های مبتنی بر مسدود کردن دی ان اس استفاده می‌شود. یعنی وقتی کاربر درخواست باز کردن یک سایت را می‌دهد، سرورهای دی ان اس داخلی به جای آدرس صحیح، یک آدرس اشتباه یا هیچ پاسخی ارسال نمی‌کنند. همین موضوع باعث می‌شود کاربر نتواند به سایت مورد نظر دسترسی پیدا کند. تغییر سرورهای دی ان اس روی دستگاه یا مودم، یکی از اولین و ساده‌ترین اقداماتی است که کاربران برای رفع این مشکل انجام می‌دهند، هرچند در فیلترینگ‌های پیشرفته‌تر، این روش نیز کارایی خود را از دست می‌دهد. 

راه‌های رایج دور زدن تحریم‌ها و محدودیت‌های اینترنت

مردم ایران برای دسترسی به اطلاعات آزاد و ارتباط با جهان، راهکارهای متنوعی را آزموده و به کار می‌برند. این روش‌ها دائماً در حال تغییر هستند زیرا نهادهای ناظر نیز تکنولوژی خود را برای شناسایی و مسدود کردن آن‌ها به‌روزرسانی می‌کنند. 

۱. استفاده از فیلترشکن‌ها و VPN

مهم‌ترین و رایج‌ترین ابزار برای عبور از فیلترینگ، استفاده از شبکه‌های خصوصی مجازی یا VPN است. این نرم‌افزارها ارتباط کاربر را رمزگذاری کرده و آن را از طریق سروری در کشور دیگر عبور می‌دهند.

• VPNهای شخصی: کاربران اشتراک سرورهای خارجی را خریداری می‌کنند و با اتصال به آن‌ها، آی‌پی خود را تغییر می‌دهند.

• VPNهای سازمانی: گاهی از VPNهای شرکت‌های بزرگ استفاده می‌شود که دسترسی به آن‌ها عمومی نیست.

۲. پروتکل‌های ضد سانسور

با پیشرفت فیلترینگ، VPNهای معمولی نیز شناسایی و مسدود شدند. به همین دلیل پروتکل‌های جدیدی طراحی شدند که ترافیک رمزگذاری شده را شبیه به ترافیک عادی (مانند وب‌گردی معمولی) نشان دهند تا شناسایی آن‌ها دشوار باشد.

• V2Ray: یکی از محبوب‌ترین پروتکل‌ها در ایران است که قابلیت تنظیمات پیچیده‌ای برای تغییر شکل ترافیک دارد.

• Shadowsocks: پروتکلی سبک و سریع که برای دور زدن دیوار آتش طراحی شده است.

۳. ابزارهای تغییر دی ان اس (DNS)

همانطور که اشاره شد، تغییر دی ان اس می‌تواند در مواردی که فیلترینگ سطحی است، موثر واقع شود. کاربران از دی ان اسهای عمومی و امن (مانند 1.1.1.1 یا 8.8.8.8) یا دی ان اسهای اختصاصی ضد فیلتر استفاده می‌کنند تا بتوانند دامنه‌های مسدود شده را حل کنند. البته این روش برای عبور از محدودیت‌های IP (مسدود کردن آدرس عددی) کارایی ندارد. 

۴. پلتفرم‌های پیام‌رسان داخلی

به عنوان یک راهکار جایگزین و قانونی، مردم به سمت پیام‌رسان‌های داخلی روی آورده‌اند. اپلیکیشن‌هایی مانند سروش، ایتا، گپ و Rubika که روی سرورهای داخلی و زیرساخت اینترنت ملی قرار دارند، امکان ارتباط و تبادل فایل را بدون نیاز به فیلترشکن فراهم می‌کنند. دولت نیز با ارائه ترافیک رایگان برای این اپلیکیشن‌ها، سعی در تشویق کاربران به استفاده از آن‌ها دارد. 

۵. ماهواره و اینترنت ستاره‌ای

در مناطقی که اینترنت ثابت یا همراه کیفیت بسیار پایینی دارد، برخی از کاربران به سمت اینترنت ماهواره‌ای (مانند استارلینک) روی آورده‌اند. البته استفاده از این تجهیزات در ایران غیرقانونی اعلام شده و ریسک‌های قانونی خاص خود را دارد، اما به دلیل پایداری و سرعت بالا، هنوز مخاطبان خاص خود را دارد.  

راهنمای تغییر DNS در زمان ملی شدن اینترنت

یکی از بزرگترین مشکلات ما مردم ایران این است که در بازه‌های زمانی مختلفی با مشکل قطعی اینترنت یا پهنای باند پایین روبرو می‌شویم ولی گاهی از این هم بدتر اتفاق می‌افتد: اینترنت ملی! یکی از ترس های بزرگ تمام شرکت‌ها، استارتاپ‌ها، فریلنسر ها و... در این مطلب از وبلاگ شاتوت قصد داریم روش تغییر دی ان اس یا همان DNS در زمان اینترنت ملی را به شما آموزش دهیم؛ در بسیاری از اتفاقات سیاسی و غیر سیاسی این کشور معمولا اولین دیوار کوتاه که خراب می‌شود اینترنت و دسترسی به آن است؛ پهنای باند نزدیک به صفر می‌رسد و اینترنت بین‌الملل به طور کامل خاموش می‌شود؛ و ما مردم، تلاش می‌کنیم راه‌های مختلفی را برای دور زدن این محدودیت بررسی و امتحان کنیم؛ اما یکی از مهم‌ترین این روش ها DNS است.

مرحله اول

•  دكمه windows و  R را فشار دهيد. (دکمه windows در پایین کیبورد بین Alt و Ctrl قرار دارد)

• عبارت control panel را در بخش مورد نظر وارد كنيد.

•  گزينه Ok را انتخاب كنيد.

مرحله دوم

گزينه Network and Internet را انتخاب كنيد.  

مرحله سوم

گزينه Network and Sharing Center را انتخاب كنيد.  

مرحله چهارم

در بخش موردنظر گزينه Change adapter Settings را انتخاب كنيد.  

 مرحله پنجم

برروى كانكشن (Ethernet) سيستم كليك راست كنيد و بعد از کلیک راست گزينه Properties را انتخاب كنيد.  

مرحله ششم

در صفحه باز شده گزینه Internet Protocol Version 4 (TCP/|Pv4) را انتخاب کنید و گزینه Properties را انتخاب كنيد.  

مرحله هفتم

در پایین صفحه تیک مربوط به Use the following DNS server addresses را انتخاب کنید و DNS را به شکل زیر وارد کنید.   Preferred DNS server: 217.218.217.217 Alternate DNS server: 217.218.155.155 یا Preferred DNS server: 185.161.112.33 Alternate DNS server: 194.255.62.80 (لینک دانلود درسان‌دسک) در صورت هرگونه سوال یا ابهام می‌توانید با کارشناسان ما در شاتوت تماس بگیرید. ( 05131237)

نتیجه‌گیری

وضعیت اینترنت در ایران پیچیده و متاثر از تعارض بین نیاز به ارتباط جهانی و ملاحظات امنیتی داخلی است. قطعی‌های اینترنت و توسعه اینترنت ملی، دو روی یک سکه هستند. در حالی که دولت به دنبال امنیت و استقلال سایبری است، کاربران به دنبال آزادی دسترسی به اطلاعات هستند. در این میان، دانش فنی کاربران و استفاده از ابزارهایی مانند دی ان اسهای جایگزین و انواع فیلترشکن‌ها، باعث شده تا مردم تا حد زیادی بتوانند بر این موانغ غلبه کنند. آینده اینترنت در ایران به نحوه مدیریت این تعارض و توسعه زیرساخت‌ها بستگی دارد، اما در حال حاضر، ابزارهای دور زدن بخش جدایی‌ناپذیر از تجربه کاربری کاربران ایرانی است.